Hoşgeldiniz, bugün 24 Temmuz 2017 Pazartesi
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Google Çeviri çevirmenleri neden işsiz bırakmayacak?

Google Çeviri çevirmenleri neden işsiz bırakmayacak? 00 0000 Salı 00:00

Google Çeviri, bir istatistiksel bilgisayar çeviri sistemidir, ki bu Google’un bir şeyi çözümlemeye veya anlamaya çalışmadığı manasına gelmektedir.

Çeviri: Mustafa Çölkesen www.ceviri.net

Herkesin  -Hırvatistan’da anlaşılmayan bir restoran menüsü, bir Fransız plajında gülünç biçimde hatalı ikaz işareti gibi- anlatacak korkunç çeviri hikayesi bulunuyor. “İnsanlar tarafından tasarlanmış” çeviri daha önemli bölgelerde yetersiz durumdadır. [A.B.D’deki] Mahkeme ve hastanelerimizde, askeriye ve emniyet teşkilatlarında, düşük ücret alan ve yoğun çalışan çevirmenler oldukça kritik milyonlarca iletişimde hata yapmaktadırlar. Böylesi durumlarda bilgisayarla çeviri kesinlikle yardımcı olabilir.  Bunun ünlü gafları, genellikle, bunalmış insanların yaptığı hatalardan daha kötü değildir. 

Ayrıca, bilgisayar çevirisinin daha acil durumlarda yararlı olabileceği ispatlanmıştır. Haiti Ocak ayındaki deprem nedeniyle yıkıma uğradığında, bir çok dil konuşan-ancak Haiti’nin yerel dilini bilmeyen- yardım ekipleri mahvolmuş adaya akın ettiler. Bu durumda, enkazın içinde sıkışmış, cep telefonu bulunan bir kazazede kurtarma ekiplerinden gereken bilgileri nasıl edinebilirdi? Oradan çıkması için Çinli, Türk veya İngiliz tercümanın gelmesini beklemesi gerekse, anlaşılmadan önce ölmüş olabilirdi. Carnegie Mellon Üniversitesi yerel Haiti dilindeki ve metinsel verilerini derhal yayınladı ve bir gönüllü geliştirici ekibi bir hafta sonundan biraz daha uzun süre içinde Haiti diline yönelik pratik bilgisayarlı çeviri sistemini geliştirdi. Bu muhteşem sonuçlar yaratmadı, ancak işe yaradı.

Bilgisayar çevirisinin avantajları ve dezavantajları, bu alana yeni giren Google Çeviri’nin geçtiğimiz yıl artan çözümleri nedeniyle son zamanlarda çevirmenler arasındaki yoğun tartışmanın konusu haline geldi. Ancak bu tartışma fiilen bilgisayar çevirisinin ortaya çıkması ile başladı. 

Kaba bilgisayar çevirisine yönelik gereksinim soğuk savaşın başlangıcına dayanır. A.B.D Sovyetler Birliği’nin dışına çıkan tüm Rus hurdalarını taramaya karar vermişti, ancak bunu gerçekleştirecek yeterli çevirmen bulunmamaktaydı (tamda şimdilerde A.B.D’nin izlemek istediği tüm dilleri çevirecek yeterli çevirmen olmaması gibi). Soğuk savaş bilgisayarların icadı ile çakıştı ve “Rusların çökertilmesi” bu makinelerin ilk görevlerinden biriydi.  

Bilgisayar çevirisinin babası Warren Weaver, Rusça’ya metnin gerçek anlamını saklayan bir “kod” olarak bakmayı tercih etti. Burada ve Avrupa’daki ekibi ve halefleri sağduyulu bir şekilde devam ettiler: onlar doğal bir dilin, bir sözlük (kelimeler dizisi) ve bir gramerden (bir kurallar dizisi) oluştuğunu varsaydılar. İki ayrı dilin sözlüklerini (oldukça kolayca) bir bilgisayara aktarıp, insanların bu iki dildeki anlamlı kelime kombinasyonlarını oluşturdukları kurallar setini buraya aktarabildiğinizde, bu bilgisayar bir “kod” dan diğerine çeviri yapabilirdi. 

Onların şeflerinden birisi olan, dönemin akademik dilbilimcisi Noam Chomsky, bir dili, sonlu kurallar dizisinden sonsuz sayıda farklı cümleler oluşturabilen bir sözlük ve bir gramer olarak gördü. Ancak Oxford’daki Chomsky karşıtı dilbilimcilerin yorum yaptıkları zamandaki gibi, bir İngiliz otomobil fabrikasından hepsinin farklı hataları olan sonsuz sayıda otomobil çıkabilir. Kırk yıldan fazla bir süre içinde bilgisayar çevirisi bir çok yararlı şey gerçekleştirdi, ancak İngiliz otomobil endüstrisine benzer şekilde 1950’lerin beklentilerinin oldukça gerisinde kaldı.

Artık farklı türden bir şeye sahibiz. Google Çeviri, bir istatistiksel bilgisayar çeviri sistemidir, ki bu Google’un bir şeyi çözümlemeye veya anlamaya çalışmadığı manasına gelmektedir. Eski bilgisayarların yaptığı gibi bir cümleyi parçalara ayırmak ve sonra hedef “dilde” yeniden oluşturmak yerine, Google Çeviri, web üzerinde halen çevirisi yapılmış olan metinler içerisinde benzer cümleleri aramaktadır. İnanılmaz ölçüde akıllı ve hızlı istatistiksel hesaplama aygıtı vasıtasıyla olası en uygun karşılığı bulduğunda, Google Çeviri bunu ham olarak, veya gerektiği taktirde biraz değişmiş haliyle yakalamaktadır. Bu şekilde- bir çevirmenin zihninde nelerin gerçekleştiğini varsaydığımız gibi- bunu simüle etmektedir- sadece simüle etmektedir.

Google Çeviri, dilbilimcilerin bir dilin ne olduğu ve insan beyni içinde nasıl çalıştığı konusundaki teorik sorularından kaçarak şu ana değin 52 dilde işlem yapmaktadır. Uygulamada diller tekrar tekrar aynı şeyleri söylemek için kullanılmaktadır. Belkide tüm telaffuzların yüzde 95’i için Google’ın elektronik saksağını müthiş bir araçtır. Ancak bu veya diğer istatistiksel çeviri sistemi kullanıcılarının anlaması gereken iki önemli kısıtlama mevcuttur.

Google Çeviri tarafından sağlanan hedef cümle “doğru çeviri” değildir ve asla bununla karıştırılmamalıdır. Bu sadece “doğru çeviri” türünden bir şeyin olmamasından kaynaklanmamaktadır. Bu, ayrıca, Google Çeviri’nin, sadece, web içinde taranan astronomik olarak büyük eş cümle  setlerinin analizi vasıtasıyla hesaplanan en olası eşdeğer cümlelerden oluşan bir ifadeyi vermesinden kaynaklanmaktadır. 

Bu veriler büyük ölçüde uluslararası organizasyonların dokümanlarından temin edilmektedir. Birleşmiş Milletler ve AB veya benzeri kuruluşlar namına çalışan binlerce çevirmen, Google Çeviri’nin artık içinden seçim yapabildiği bu eşlemeleri oluşturmak için milyonlarca saatlerini harcamışlardır. Google Çeviri’nin çalışabileceği bir şey olması için önce insanların yaptığı çevirilerin bulunması gerekmektedir.

Mevcut dil çiftlerinde Google Çeviri’nin değişken kalitesi, büyük ölçüde, web üzerinde bu dillerdeki normal çeviri miktarlarındaki farklılıktan kaynaklanmaktadır.

Peki gerçek yazılarda durum nedir? Google Çeviri zahiri mucizelerle çalışabilir, çünkü Google Books’un dünya kitaplığına erişebilmektedir. Bu, “Les Misérables”dan “On n’a pas d’autre perle à trouver dans les plis ténébreux de la vie” biçimde aşka dair ünlü bir cümle çevirmesi istendiğinde, bu büyük romanın yayınlanmış bir çok çevirisinden biriyle aynı olan,  Google Çeviri’nin oldukça beğenilen “There is no other pearl to be found in the dark folds of life” cümlesini vermesinin nedeni anlaşılabilir. Bu, bir bilgisayar için etkileyici bir hünerdir, peki ya insanlar için? Tek yapmanız gereken bodrumunuzdan eski kitapları almanızdır.

Ve bu program oldukça düzensizdir. Proust’un başlangıç cümlesi  “In Search of Lost Time”, dilbilgisi kurallarına uygun olmayacak şekilde “Long time I went to bed early,” olarak gelir ve bu türden sonuçlar diğer modern klasiklerin çoğu için kullanılamaz durumdadır.

Google Çeviri, İngilizce’ye veya başka bir dile yeni edebi çevirilerin yapılması için kullanılabilirmi? Bu konuda söylenecek ilk şey buna gereksinim olmadığıdır: yabancı literatürlerden çeviri yapmaya heveslenen öyle çok kişi var ki — Hepsi de çalışmalarını yayınlamak için daha fazla olanak arayışındadırlar.

Gereksinimler bu şekilde olsaydı bile Google Çeviri’nin bu bölgede faydası olmayabilirdi. Google Çeviri, amacı, gerçek dünyanın bağlamını veya herhangi bir ifade biçimini hesaba katacak şekilde tasarlanmamış veya programlanmamıştır. (Bunu yapabilecek herhangi bir sistem gerçekten çığır açan bir başarı olabilir, ancak böylesi bir mucize en ileri bilgisayarla çeviri geliştiricilerinin bile gündeminde değildir). 

Bununla birlikte, bir an için şeytanın avukatlığına soyunacak olursak, çağdaş yabancı kurgunun bazı türleri (diyelim ki, Fransız zina ve miras romanları) hakkında kesin bir önyargıya sahipseniz, bu tür çalışmaların yeni bir şey söylemedikleri ve sadece birbirini tekrar eden formüller içerdiğini düşünebilirsiniz, ki bu durumda bu türdeki yeterli sayıda romanın orijinal ve tercümelerinin taranması ve Web ortamına aktarılmasından sonra, Google Çeviri aynı türün diğer örneklerine yönelik oldukça başarılı bir çeviri simülasyonu gerçekleştirebilecektir.  

Öyleyse durum nedir? Bu, edebi çeviri ile ilgili değildir. Gerçekten orijinal- ve bu nedenle çeviriye değer eserler için- istatistiksel bilgisayar çevirisi bir umut vaadetmiyor. Google Çeviri bir çok alanda müthiş hizmetler sağlayabilir, ancak rutin olmayan bir metni tercüme etmeye veya okunabilir hale getirmeye yönelik ayarlanmamıştır. Ne de olsa, edebi çevirinin gerçek sorunları söz konusu olduğunda, insanlarında bunlarla ilgili önemli sıkıntılar yaşadığı unutulmamalıdır.

David Bellos, Princeton’da Çeviri ve Kültürlerarası İletişim Programı’nın direktörüdür.

Kaynak: http://www.nytimes.com/2010/03/21/opinion/21bellos.html?_r=1&pagewanted=all

 

Okunma Sayısı: 1951
© 2010 Çeviri NET
Tel: 0212 292 92 78 - Faks: 0212 245 56 46 - E-Posta: bilgi@ceviri.net
Sitemizdeki yazı ve resimlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Yazılım: CM Bilişim | Görsel Tasarım: Capitol Medya